Ornaty liturgiczne

Co to jest ornat?

Ornat jest główną szatą liturgiczną w Kościele rzymskokatolickim (używa się go także w Kościołach luterańskich i anglikańskich) i szatą właściwą dla kapłana celebransa podczas Mszy Świętej (Eucharystii) oraz innych czynności liturgicznych bezpośrednio z nią związanych, jeśli przepisy nie stanowią inaczej. Należy do szat liturgicznych razem z albą, stułą, dalmatyką, kapą i komżą. Zakłada się go na albę i stułę (Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, nr 337). Ornat wywodzi się z paenuli, rzymskiego płaszcza bez rękawów z otworem na głowę. Jego łacińska nazwa liturgiczna to casula, czyli „domek”, a polska nazwa pochodzi od łacińskiego ornatus, czyli „ozdoba”. Tradycyjnie ornat symbolizuje miłość oraz „słodkie jarzmo” Chrystusa (por. Mt 11,30). W obrządku bizantyjskim odpowiednikiem ornatu jest felonion (fiełoń).

Ornat należy do podstawowych szat liturgicznych, obok alby, stuły, dalmatyki, kapy i welonu na ramiona.

Materiał, z którego szyty jest ornat, opisuje poradnik tkaniny na szaty liturgiczne, a zestawy dla kilku celebransów — komplet szat liturgicznych.

Jakie są rodzaje ornatów?

Ornaty różnią się krojem, kolorem, materiałem, zdobieniem i przeznaczeniem. Poniższe zestawienie prowadzi do odpowiednich działów sklepu.

• według kroju: ornaty gotyckie, ornaty semigotyckie, ornaty rzymskie,
• według zdobienia: ornaty haftowane, ornaty maryjne, ornaty z Jezusem, ornaty z wizerunkiem świętych,
• według okazji: ornaty wielkanocne, ornaty ślubne, ornaty do koncelebry, ornaty i stuły maryjne,
• według materiału: ornaty lniane oraz ornaty z adamaszku, brokatu, rozety, aksamitu i tkanin poliestrowych.

Czym różni się ornat gotycki, semigotycki i rzymski?

Ornat gotycki jest szeroki i długi, miękko opada z ramion i zakrywa ręce kapłana. Ornat rzymski jest krótszy i usztywniony, a z boków odsłania ramiona; ze względu na kształt nazywa się go też „skrzypcowym”. Ornat semigotycki to krój pośredni: obszerny, ale nieco węższy na bokach niż gotycki.

Symbole i hafty na ornatach

Zdobienie ornatu nie jest przypadkowe — haft i symbole niosą treść teologiczną. Najczęściej spotykane motywy to:

• IHS — monogram imienia Jezus (Iesus Hominum Salvator), najczęściej haftowany na pasie lub kolumnie ornatu,
• Chi-Rho (PX) — starochrześcijański monogram Chrystusa z liter alfabetu greckiego,
• Baranek Ofiarny (Agnus Dei) — symbol Ofiary Eucharystycznej,
• krzyż, klosy i winorośl — symbole Męki Pańskiej i Eucharystii,
• wizerunki Jezusa i świętych — haftowane postacie, m.in. Chrystusa Zmartwychwstałego, Serca Pana Jezusa i patronów parafii.

Hafty wykonujemy techniką komputerową; na życzenie przygotowujemy też modele z indywidualnym motywem haftu. Wzory z monogramem IHS znajdziesz m.in. w ornacie z haftowanym wzorem IHS-3 (329 zł) i ornacie rzymskim z IHS (399 zł), a z monogramem PX — w ornacie gotyckim PX (440 zł). Modele z wizerunkami zebraliśmy w kategoriach ornaty z Jezusem i ornaty z wizerunkiem świętych, a wszystkie wzory haftowane — w kategorii ornaty haftowane.

Jakie są kolory ornatów i kiedy się ich używa?

Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (nr 346) wymienia sześć kolorów liturgicznych: biały, czerwony, zielony, fioletowy, czarny i różowy. W dni bardziej uroczyste można używać szat okazalszych, np. złotych lub srebrnych. Kolor ornatu dopasowuje się do okresu liturgicznego: o jego wyborze decyduje okres roku liturgicznego i rodzaj celebracji, a nie osobiste preferencje celebransa.

Z jakiego materiału wybrać ornat?

Tkaniny liturgiczne, z których szyje się ornaty, mogą być naturalne lub sztuczne — o ile odpowiadają godności czynności świętej. Piękno szaty ma wynikać przede wszystkim z materiału i kroju, a nie z nadmiaru ozdób (OWMR, nr 343–344).

• adamaszek i brokat – tkaniny z tkanym wzorem i połyskiem, na uroczystości i święta,
• rozeta – tkanina z delikatnym, regularnym wzorem, uniwersalna,
• aksamit – najczęściej jako pas lub kolumna kontrastujące z resztą ornatu,
• len – naturalny, przewiewny, dobry na ciepłe miesiące,
• tkaniny poliestrowe (np. stretch) – lekkie, odporne na zagniecenia i łatwe w praniu; praktyczne do codziennej liturgii.

Rodzaj tkaniny podajemy na karcie każdego produktu.

Jaki rozmiar ornatu wybrać?

Standardowy ornat w naszej ofercie ma około 125–130 cm długości i 156–160 cm szerokości. Ten rozmiar pasuje do większości kapłanów. Najpewniej jest zmierzyć ornat, w którym kapłan celebruje obecnie: długość z tyłu, od podkroju szyi do dolnej krawędzi. Wynik porównaj z wymiarami na karcie produktu. W wielu modelach można wybrać jedno z trzech wykończeń szyi: kołnierz widoczny na zdjęciu, kołnierz typu golf albo bez kołnierza.

Co zawiera ornat — czy stuła jest w zestawie?

W większości modeli ornat sprzedajemy w zestawie ze stułą wewnętrzną uszytą z tej samej tkaniny — stuła znajduje się w komplecie i nie trzeba jej dokupować osobno. Informację o zawartości zestawu podajemy na karcie każdego produktu. Stułę zakłada się pod ornat, bezpośrednio na albę (OWMR, nr 337 i 340). Osobno można dokupić stuły kapłańskie i cingulum. Alby kapłańskie i komże kapłańskie, które kapłan zakłada pod ornat i stułę, znajdziesz w kategorii komże i alby kapłańskie. Najczęściej wybieranym zestawem dla parafii jest komplet 4 ornatów ze stułami w podstawowych kolorach liturgicznych.

Ornaty kapłańskie — kompletny strój liturgiczny

Ornat to zwieńczenie stroju kapłana: zakłada się go na albę i stułę (OWMR, nr 337). Kompletując wyprawkę dla zakrystii, oprócz ornatów kapłańskich warto zadbać o pozostałe szaty liturgiczne: alby i komże kapłańskie, stuły w kolorach roku liturgicznego, dalmatyki dla diakonów oraz kapy liturgiczne na procesje i nabożeństwa. Dopełnieniem wyposażenia są paramenty ołtarza i bielizna kielichowa (korporał, puryfikaterz, welon na kielich). Wszystkie te szaty znajdziesz w naszym sklepie — parafiom, zakonom i instytucjom kościelnym wystawiamy fakturę VAT.

Ile kosztuje ornat i ile trwa realizacja?

Ceny ornatów w naszym sklepie zaczynają się od 270 zł (np. ornat strecz z tkanym pasem), a modele z haftem – od 329 zł. Ornaty gładkie kosztują od 388 zł, a ornaty do koncelebry – od 362 zł; komplet czterech ornatów ze stułami to koszt 1400 zł. Modele z wizerunkiem Jezusa lub świętych zaczynają się od 499 zł, a ornaty z bogatym haftem i aksamitnym pasem – od około 650 zł. Najdroższe, bogato zdobione modele przekraczają 2000 zł. Cena zależy od kroju, tkaniny, wielkości i gęstości haftu oraz zawartości kompletu.

Faktura VAT: parafiom, zakonom i instytucjom kościelnym wystawiamy fakturę VAT — dane do faktury podaj przy składaniu zamówienia. Wysyłka: ornaty dostępne w magazynie wysyłamy od razu, paczkomatem InPost (14,99 zł) lub kurierem DPD (16,99 zł); zamówienia powyżej 300 zł z przedpłatą wysyłamy bezpłatnie. Realizacja: modele szyte na zamówienie realizujemy w ok. 7–14 dni roboczych, a nietypowe rozmiary i kolory wyceniamy indywidualnie — napisz do nas przez formularz kontaktowy.

Jak dbać o ornat liturgiczny?

• Przechowuj ornat na szerokim wieszaku, w przewiewnym pokrowcu, z dala od słońca i wilgoci.
• Pierz lub czyść zgodnie z zaleceniami na karcie produktu i metce. Ornaty z aksamitem i bogatym haftem najlepiej czyścić chemicznie.
• Prasuj przez bawełnianą tkaninę, a miejsca haftowane – od lewej strony.

Ornaty na uroczystości i okresy roku liturgicznego

Kolor ornatu zależy od okresu liturgicznego i charakteru celebracji (OWMR, nr 346). Na Adwent i Wielki Post wybierz ornaty fioletowe, a na niedziele Gaudete i Laetare — tam, gdzie jest taki zwyczaj — ornat różowy; na Wielki Post przygotowaliśmy też osobne działy: ornaty na Wielki Post i szaty liturgiczne na Adwent. Na Wielkanoc i Boże Narodzenie wybierz ornaty białe i ecru, w tym ornaty wielkanocne i ornat bożonarodzeniowy. W okresie zwykłym używa się ornatów zielonych, a w dni bardziej uroczyste — ornatów złotych lub srebrnych, które mogą zastąpić szaty innego koloru, ale nigdy fioletowe i czarne.

Ornat na prezent — prymicje, jubileusz, imieniny

Ornat to klasyczny prezent kapłański. Na prymicje i jubileusz kapłański najczęściej wybierane są modele białe lub złote, ornaty maryjne oraz ornaty z wizerunkiem patrona — zobacz ornaty z wizerunkiem świętych. Przed zakupem warto ustalić, jakiego koloru brakuje w zakrystii oraz jaki krój i kołnierz preferuje obdarowywany. Pomysły na upominki opisujemy w poradnikach: prezent dla księdza — co dać na uroczystość, jubileusz i święta oraz prezent dla księdza na jubileusz kapłański, a o samej uroczystości przeczytasz w poradniku jaki ornat wybrać na prymicje.

Ornaty i szaty liturgiczne — poradniki

Więcej o ornatach przeczytasz w naszych poradnikach: czym jest ornat i jakie ma rodzaje, kolory szat liturgicznych — tabela i kalendarz, ile kosztuje ornat i nazwy i kolejność zakładania szat liturgicznych, a także jak dobrać rozmiar ornatu, producent, hurtownia czy sklep i słowniczek liturgiczny.

Najczęściej zadawane pytania o ornaty

Kto nosi ornat?

Ornat nosi kapłan, czyli prezbiter lub biskup, sprawujący Mszę Świętą. Diakon zakłada dalmatykę, a lektorzy i ministranci albę lub komżę.

Czy stułę zakłada się na ornat, czy pod ornat?

Pod ornat. Kapłan zakłada stułę na albę, a na nią ornat (OWMR, nr 337 i 340). Dlatego stułę dołączaną do ornatu nazywa się stułą wewnętrzną.

Czym różni się ornat od kapy i dalmatyki?

Ornat to szata kapłana do Mszy Świętej. Kapa, czyli płaszcz liturgiczny, służy m.in. do procesji, nabożeństw i błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem (OWMR, nr 341). Dalmatyka to szata diakona (OWMR, nr 338).

Czy koncelebrans musi mieć ornat?

Zasadniczo tak, koncelebransi zakładają szaty takie jak przy Mszy sprawowanej samodzielnie. Z ważnej przyczyny, np. przy dużej liczbie koncelebransów lub braku szat, koncelebransi poza głównym celebransem mogą pominąć ornat i założyć tylko stułę na albę (OWMR, nr 209).

Ile ornatów potrzebuje parafia?

Podstawowy zestaw to ornaty w czterech kolorach używanych najczęściej: białym, czerwonym, zielonym i fioletowym. Warto go uzupełnić o ornat złoty na uroczystości, różowy na niedziele Gaudete i Laetare oraz ornaty dla koncelebransów.

Czy nowy ornat trzeba pobłogosławić?

Zgodnie z tradycją Kościoła nowe szaty liturgiczne błogosławi się przed pierwszym użyciem. Obrzęd znajduje się w księdze „Obrzędy błogosławieństw”; może go sprawować kapłan.

Jaki ornat wybrać na prezent dla księdza?

Na prymicje, jubileusz lub imieniny często wybiera się ornat biały lub złoty, ornat maryjny albo ornat z wizerunkiem patrona kapłana. Przed zakupem warto ustalić, jakiego koloru brakuje, oraz jaki krój i kołnierz kapłan preferuje.

Czy wystawiacie fakturę VAT dla parafii?

Tak. Faktury VAT wystawiamy parafiom, zakonom i instytucjom kościelnym — dane do faktury podaj przy składaniu zamówienia.

Czy można zamówić ornat w innym rozmiarze lub kolorze?

Tak. Wiele modeli ma do wyboru rozmiar oraz wykończenie kołnierza, a ornaty w nietypowych wymiarach lub kolorach szyjemy na zamówienie. Wycenę podajemy indywidualnie — napisz do nas przez formularz kontaktowy.

Ile trwa realizacja zamówienia?

Ornaty dostępne w magazynie wysyłamy od razu. Modele oznaczone jako „towar na zamówienie” realizujemy w terminie podanym na karcie produktu – najczęściej od 7 do 14 dni. Koszty i czas dostawy opisujemy na stronie Koszt i czas dostawy.

Czym są ornaty eucharystyczne?

Potocznie tak nazywa się ornaty z motywami eucharystycznymi: kielichem z hostią, kłosami zbóż i winoroślą. To jedne z najczęściej wybieranych zdobień — przykładem jest ornat haftowany z symbolem kielicha eucharystycznego (ecru, H12).

Jaki ornat wybrać na pogrzeb?

W Mszach za zmarłych można użyć ornatu czarnego — tam, gdzie jest taki zwyczaj — albo ornatu fioletowego (OWMR, nr 346d–e). Czarny ornat pozostaje tradycyjnym wyborem na Msze pogrzebowe i Dzień Zaduszny.

Kiedy zakłada się ornat złoty lub świąteczny?

W dni bardziej uroczyste można używać szat okazalszych, także złotych i srebrnych; mogą one wtedy zastąpić szaty innego koloru, ale nigdy fioletowe i czarne (Redemptionis Sacramentum, nr 127). Złote i srebrne ornaty to często wybór na odpusty, jubileusze i uroczystości parafialne.

Ile kosztuje najtańszy ornat?

Najtańszy ornat w naszym sklepie kosztuje 270 zł — to ornat strecz z tkanym pasem w kolorach liturgicznych. W tej kategorii najtańsze modele zaczynają się od 399 zł (ornaty gotyckie z pasami tkanymi). Na co dzień dobrze sprawdzają się lekkie tkaniny poliestrowe, które łatwo się pierze i prasuje.

Zobacz wszystkie ornaty i wybierz szatę odpowiednią dla swojej parafii.